Χωριό που βρίσκεται στο οροπέδιο Μπουντακ Οβα με υψόμετρο 1420μ.απο την επιφάνεια της θάλασσας.
Η Καππαδοκία κατοικήθηκε από Έλληνες από τους αρχαιότερους χρόνους .Mμεγάλη μετανάστευση μισθοφόρων παρατηρήθηκε κατά την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου από την Ελλάδα στην Μικρά Ασία οι οποίοι δημιούργησαν πόλεις και χωριά όπως την Αρχαιλαιδα, το Μιστι , τα Τυανα, το Προκοπ, την Αξο, τα Λιμνα, το Σεμεντερε, τα Συλατα και πλήθος άλλων χωριών.
Όσο για το όνομα του κάποιοι λένε ότι το πηρέ από τους μισθοφόρους του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι οποίοι κατά την κάθοδο τους προς τους Πέρσες λόγω των άσχημων συνθηκών διαβίωσης αποφάσισαν να εγκατασταθούν εκεί άλλοι υποστηρίζουν ότι το πηρέ κατά τους Βυζαντινούς χρόνους από μισθοφόρους αγρότες. Πολλοί πάλι υποστηρίζουν ότι το όνομα είναι γένους θηλυκού δηλ η Μυστή και όχι Μιστί.
Το Μιστί ήταν ένα χωριό σκαλισμένο στο έδαφος. Το έδαφος στην περιοχή αποτελείται από μαλακό βράχο ο οποίος ήταν πολύ εύκολο να λαξευτεί. Με τον τρόπο του λαξεύματος δημιούργησαν τα υπόγεια σπίτια τουs τα οποία διαμόρφωναν συμφωνά με τις ανάγκες τους. H στέγη των σπιτιών γινόταν με κουπάδες (καμάρες) τις οποίες σκέπαζαν από πάνω με χώμα που πατούσαν τις βροχερές μέρες με έναν κύλινδρο για να σταθεροποιηθεί. Χαρακτηριστικό του χωριού όχι μόνο οι υπόγειες κατοικίες μα και υπόγειοι δρόμοι τα υπόγεια πηγάδια οι υπόγειες πλατείες και τέλος η υπόγεια εκκλησιά του στην οποία για να κατεβείς από την επιφάνεια του εδάφους κατέβαινες όπως λένε οι παλαιότεροι σαράντα σκαλιά. Όλο αυτό το χωριό σκαλίστηκε στο υπέδαφος λόγω τηs ανάγκης που είχαν οι κάτοικοι του να προστατευτούν από εξωτερικούς κινδύνους οπόs ήταν οι επιδρομές λιστών και από την έννομο τάξη των Τούρκικων αρχών καθώς απέφευγαν την κατάταξη τους στον Τούρκικο στράτευμα. Από τα πιο αμιγή ελληνοχριστιανικά χωριά τηs Καππαδοκίας ήταν το Μιστί. Οι παππούδες αναφέρουν ότι περίπου στο 1900 οι κάτοικοι του πλησίαζαν τιs 4000 περίπου χίλιες οικογένειες. Oι κάτοικοι του ήταν φιλειρηνικοί.
Συμφωνά με το ΔΕΛΤΙΟ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ‘ΜΕΛΠΩ ΜΕΡΛΙΕ’(έκδοσης του 1977), το Μιστί ανήκει σε μια από τιs δυο μεγάλες περιφέρειες της Καππαδοκίας στην περιφέρεια της Νιγδης. Η άλλη περιφέρεια είναι της Καισαρείας. Υπολογίζεται ότι το Μιστί είναι χωριό με πάνω από 3036 κατοίκους. Από το Μιστί δημιουργηθήκαν αλλά δυο χωριά τα Δήλα που διοικητικά ανήκαν στην περιφέρεια της Νεαπολεως και το Τσαρικλι που ανήκε στην περιφέρεια τηs Νιγδης. Αργότερα , οι κάτοικοι του άφησαν τα υπόγεια σπίτια και ανέβηκαν στην επιφάνεια χωρίς όμως να καταστρέψουν τις κατακόμβες. Κόσμημα του ο Ναός του Αγίου Βασιλείου που χτίστηκε το 1844. Οι δυσκολίες τους έκαναν σκληρούς και άφοβους. Ο Ι. Βαλαβάνης τους χαρακτηρίζει το βιβλίο του « τα Μικρασιατικά» ως τους «Μανιάτες της Μικράς Ασίας» κι αυτό γιατί οι Τούρκοι δεν μπορούσαν να πλησιάσουν εύκολα το χωριό. Παράλληλα ήταν άνθρωποι θεό- σεβούμενοι , άλλωστε δεν θα μπορούσαν να ήταν διαφορετικοί, αφού μεγάλες μορφές τις εκκλησίας μας γεννήθηκαν και μεγαλούργησαν στη γη αυτή της Καππαδοκίας : οι Ιεράρχες Βασίλειος ο Μέγας από την Καισάρεια , Γρηγόριος Ναζιανζινός και Γρηγόριος ο Νύσσης ήταν γνύσιοι Καππαδόκες και φωστήρες της οικουμένης , που με τη διδασκαλία τους φώτισαν τις καρδιές των ανθρώπων και έβαλαν τα θεμέλια του Χριστιανισμού. Έτσι εξηγείται η πολύ συχνή χρήση ονομάτων από το θρησκευτικό χώρο από τους Μιστιώτες . Τα πιο κοινά από αυτά είναι : Αβράμ (Αβουργάμης ), Απόστολος (Αποστιλκος ), Βασίλειος , Βλάσιος , Γεώργιος , Γρηγόριος, Ελευθερία (Λευτέρνα ή Δευτέρνα ή Ελευθερίνη), Ελευθέριος (Δεφτέρης), Ελισάβετ (Λισαφ), Ιερεμίας (Ερεμίας ), Θωμάς , Ιορδάνης , Κυριακή , Κλήμης, Κοσμάς, Μαρία, Παρθένα, Πρόδρομος (Πρόιμος), Εφραίμ, Συμεών (Συμοχός), Χαράλαμπος, Σταυρούλα και πολλά άλλα , πάντα από το θρησκευτικό χώρο.
Το μοναδικό όνομα που υπάρχει και ανήκει στο γεωγραφικό χώρο είναι το Βενετιος ίσως από την αίγλη που είχε αποκτήσει η Βενετία εκείνη την εποχή .
Οι χοροί τους κι αυτοί θρησκευτικοί , τελετουργικοί , κάθε χορός έφερε το όνομα κι ενός αγίου (ο χορός του Αϊ Βασίλη, του Πάσχα, του Αϊ Σάββα κ.λ.π.) Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι χοροί τους προέρχονται από την αρχαιότητα και είναι παρόμοιοι αν όχι ίδιοι, με την κάθοδο της θεάς Δήμητρας στον Άδη και με άλλους αρχαίους χορούς . Οι επαγγελματικές τους ασχολίες εκτός από τη γεωργία αφορούσαν την κατασκευή παπλωμάτων και κετσέδων (κάπες).
Οι οικογένειές τους ήταν πατριαρχικές και διαπνέονταν από σεβασμό προς τους μεγαλύτερους και ειδικότερα στους γέροντες.